Khi nhiều người đọc Cựu Ước, họ có ấn tượng rằng Đức Chúa Trời là Đấng đầy giận dữ và phán xét, nhưng trong Tân Ước, họ lại thấy một Đức Chúa Trời đầy tình yêu thương. Tại sao lại có sự khác biệt này trong Kinh Thánh?

Câu hỏi này đã làm các Cơ Đốc nhân băn khoăn trong nhiều năm. Trong thời kỳ các tổ phụ Hội Thánh, Marcion đã chỉ ra vấn đề này và cho rằng Đức Chúa Trời Tạo Hóa (Creator God) trong Cựu Ước là một thực thể thấp kém hơn so với Đức Chúa Trời và Cha của Đức Chúa Jesus (God the Father). Ông sau đó đã tiến hành loại bỏ khỏi Tân Ước mọi ảnh hưởng từ vị “Đức Chúa Trời Tạo Hóa Do Thái” này (ví dụ các sách Phúc Âm như Ma-thi-ơ), vì vị Tạo Hóa đó là ác. Cuối cùng, ông chỉ còn lại một phiên bản rút gọn của Phúc Âm Lu-ca là Phúc Âm duy nhất chúng ta nên sử dụng. Phản ứng của Giáo hội là bác bỏ giáo lý của Marcion, xem giáo lý này là tà giáo, liệt kê tất cả các sách được chấp nhận là một phần của Kinh Thánh và khẳng định rằng tất cả những sách này đều được linh hứng bởi cùng một Đức Chúa Trời. Tuy nhiên, câu hỏi của Marcion vẫn còn đó với chúng ta.

Thực tế là không có sự khác biệt nào giữa hình ảnh về Đức Chúa Trời được trình bày trong Cựu Ước và Tân Ước. Sứ đồ Giăng đã chỉ ra sự thật này khi ngài khẳng định rằng: “Chẳng hề ai thấy Đức Chúa Trời; chỉ Con một ở trong lòng Cha, là Đấng đã giãi bày Cha cho chúng ta biết.” (Giăng 1:18). Điều mà Giăng muốn nhấn mạnh là những gì người ta thấy nơi Đức Giê-xu chính xác là bản tính của Đức Chúa Cha, Đức Chúa Trời của Cựu Ước. Không có sự khác biệt nào về bản tính giữa họ; gặp một trong hai Ngài tức là gặp cả hai. Do đó, Đức Giê-xu không yêu thương hơn Đức Chúa Cha. Đức Chúa Cha cũng không phán xét hơn Đức Giê-su. Tất cả các tác giả Tân Ước đều nhận thấy sự liên tục tương tự giữa Đức Chúa Trời của Cựu Ước và Đức Chúa Trời mà họ trải nghiệm qua Đức Giê-xu.

Có ba điểm chúng ta có thể nêu ra để làm rõ thêm nhận định này:

  1. Có tình yêu trong Cựu Ước

  2. Có sự phán xét trong Tân Ước

  3. Sự khác biệt chính nằm ở sự khác biệt giữa sự phán xét trong lịch sử và sự phán xét vào cuối lịch sử

TÌNH YÊU THƯƠNG TRONG CỰU ƯỚC#

Thứ nhất, có tình yêu thương trong Cựu Ước. Đức Chúa Trời không tự giới thiệu mình trước hết là Đức Chúa Trời của sự phán xét, mà là Đức Chúa Trời của tình yêu. Ví dụ, hãy xem Xuất Ê-díp-tô Ký 34:6–7:

6 Ngài đi ngang qua mặt người, hô rằng: Giê-hô-va! Giê-hô-va! là Đức Chúa Trời nhân từ, thương xót, chậm giận, đầy dẫy ân huệ và thành thực, 7 ban ơn đến ngàn đời, xá điều gian ác, tội trọng, và tội lỗi; nhưng chẳng kể kẻ có tội là vô tội, và nhân tội tổ phụ phạt đến con cháu trải ba bốn đời.

Đây là cách Đức Chúa Trời tự giới thiệu bản thân với Môi-se. Đây chính là bản chất của Ngài. Hãy để ý cách Ngài trước tiên nêu lên là nhân từ, ân điển, tình yêu, trung tín và tha thứ của Ngài. Sau đó, Ngài nhấn mạnh rằng điều này không phải để bị lợi dụng, vì những ai không đáp lại tình yêu của Ngài sẽ không thể thoát khỏi sự trừng phạt. Ngài là Đấng yêu thương, nhưng Ngài không phải là một người cha nuông chiều. Ngài sẽ thi hành công lý.

Xuyên suốt Cựu Ước, Đức Chúa Trời liên tục nói với dân chúng rằng Ngài đã chọn Y-sơ-ra-ên vì tình yêu, chứ không phải vì họ đặc biệt xứng đáng. Khi Y-sơ-ra-ên nổi loạn, Ngài gửi lời qua các tiên tri. Khi họ tiếp tục nổi loạn, Ngài đe dọa (và sau đó ban) sự phán xét, nhưng giữa những điều đó, chúng ta tìm thấy những câu như Ô-sê 11:8: “Làm sao Ta có thể bỏ rơi các ngươi?” Đức Chúa Trời đau đớn trước tình hình này. Một mặt, công lý đòi hỏi Ngài phải hành động trong sự phán xét. Mặt khác, trái tim yêu thương của Ngài tan nát vì dân Ngài, và Ngài không thể chịu đựng được việc thấy họ đau khổ và bị hủy diệt. Như Ngài mô tả trong Hô-sê, Ngài là người chồng của một người vợ ngoại tình. Điều Ngài muốn làm là ôm nàng vào lòng, nhưng Ngài không thể phớt lờ hành vi của nàng. Kế hoạch của Ngài không phải là sự phán xét cuối cùng, mà là một sự phán xét sẽ khiến lòng nàng quay trở lại với Ngài để Ngài có thể phục hồi “gia đình” của Ngài.

Đây không chỉ là thái độ của Đức Chúa Trời đối với Y-sơ-ra-ên. Trong Giô-na 4:2, chúng ta đọc thấy:

Người cầu nguyện Đức Giê-hô-va rằng: Hỡi Đức Giê-hô-va, tôi cầu xin Ngài, ấy há chẳng phải là điều tôi đã nói khi tôi còn ở trong xứ tôi sao? Vì đó nên tôi lật đật trốn qua Ta-rê-si vậy. Bởi tôi biết rằng Ngài là Đức Chúa Trời nhân từ, thương xót, chậm giận, giàu ơn, và đổi ý không xuống tai vạ.

Giô-na không hài lòng về ân điển của Đức Chúa Trời dành cho Ni-ni-ve. Rõ ràng ông rất vui khi tuyên bố rằng trong bốn mươi ngày nữa Ni-ni-ve sẽ bị hủy diệt, nhưng khi họ ăn năn và Đức Chúa Trời tha thứ cho họ, ông lại cảm thấy bực bội. Đây không phải là một sự mặc khải mới mẻ đối với ông, vì ông nói: “Chẳng phải tôi đã nói thế sao?” Ông dường như đã hy vọng rằng nếu ông không truyền đạt lời cảnh báo, dân Ni-ni-ve sẽ không ăn năn và sẽ bị hủy diệt. Nhưng Đức Chúa Trời đã khiến ông truyền đạt lời cảnh báo để họ ăn năn và Ngài có thể tha thứ cho họ. Lời phàn nàn của Giô-na là: “Ngài quá tốt bụng, quá yêu thương, quá tha thứ.” Đó là cách Đức Chúa Trời được miêu tả đối với một quốc gia ngoại đạo bạo lực, A-si-ri.

Giô-na và Ô-sê cũng là những manh mối giúp chúng ta hiểu rõ tất cả các đoạn văn về sự phán xét trong Cựu Ước. Đức Chúa Trời không quan tâm đến việc phán xét, mà quan tâm đến việc tha thứ. Tuy nhiên, Ngài không thể tha thứ cho những ai không chịu ăn năn. Vì vậy, Ngài sai các tiên tri đến để cảnh báo dân chúng về sự phán xét chắc chắn sẽ đến, với hy vọng rằng dân chúng sẽ ăn năn và Ngài sẽ không phải thi hành sự phán xét. Khi các tiên tri của Ngài bị giết và bị từ chối, Ngài thường sai thêm nhiều tiên tri khác. Có thể mất hàng thập kỷ hoặc thậm chí hàng trăm năm trước khi Ngài đến điểm mà Ngài biết rằng nếu công lý có ý nghĩa gì đó, Ngài phải ban sự phán xét, dù Ngài không thích làm điều đó. Và ngay cả khi đó, Ngài thường kèm theo sự phán xét một lời hứa về sự phục hồi. Mọi bậc cha mẹ tốt đều biết rằng họ cuối cùng phải trừng phạt một đứa con lầm lỗi, nhưng không có bậc cha mẹ nào thích làm điều đó.

SỰ PHÁN XÉT TRONG TÂN ƯỚC#

Thứ hai, trong Tân Ước có đề cập đến sự phán xét. Khi thống kê số lần xuất hiện từ “phán xét” (judgement) hoặc “người phán xét” (judge) trong Tân Ước theo bản NIV, ta thấy có 108 câu. Điều đáng chú ý hơn nữa là chính Chúa Giê-xu là Đấng cảnh báo nhiều nhất về sự phán xét. Chính Ngài là Đấng đã phán:

29 Vậy nếu con mắt bên hữu xui cho ngươi phạm tội, thì hãy móc mà quăng nó cho xa ngươi đi; vì thà chịu một phần thân thể ngươi phải hư, còn hơn là cả thân thể bị ném vào địa ngục. 30 Lại nếu tay hữu xui cho ngươi phạm tội, thì hãy chặt mà liệng nó cho xa ngươi đi; vì thà chịu một phần thân thể ngươi phải hư, còn hơn là cả thân thể vào địa ngục (Ma-thi-ơ 5:29-30)

Chính Ngài là Đấng đã đưa ra những lời cảnh báo trong Ma-thi-ơ 7:13–29 và 24:45–25:46. Thật vậy, Chúa Giê-xu nói về sự phán xét nhiều hơn bất kỳ ai khác trong Tân Ước, đặc biệt khi chúng ta nhận ra rằng Khải Huyền là “sự mặc khải của Chúa Giê-xu Christ” (tức là một thông điệp từ Chúa Giê-xu).

Trong Tân Ước có nhiều loại phán xét khác nhau.

  • Sự tự phán xét (Giăng 9:39; 12:47–49)

  • Sự phán xét của Đức Chúa Trời (Giăng 8:50)

  • Sự phán xét đối với từng cá nhân (Công vụ 12:23)

  • Sự phán xét cuối cùng (Giăng 5:22,27)

Có những lời khẳng định đơn giản rằng những người làm những việc nhất định sẽ không được thừa hưởng Nước Trời (1 Cô-rinh-tô 6:9–10; Ga-la-ti 5:19–21) và những mô tả chi tiết về cảnh phán xét (Khải huyền 20:11–15). Điểm mấu chốt là tất cả những điều này đều liên quan đến phán xét và nhiều trong số đó liên quan đến Đức Giê-xu. Ngài quả thực giống như Cha Ngài.

Tân Ước rao giảng ân điển và tình yêu, nhưng ân điển và tình yêu có thể bị từ chối. Tân Ước cũng rao giảng về sự phán xét cuối cùng. Theo Tân Ước, mọi người đều xứng đáng với sự phán xét cuối cùng, nhưng Đức Chúa Trời hiện đang ban ân điển cho những ai ăn năn. Tuy nhiên, nếu con người từ chối ân điển này, một số phận đáng sợ đang chờ đợi họ. Do đó, điều này cho thấy Tân Ước giống Cựu Ước như thế nào.

  • Trong Cựu Ước, Đức Chúa Trời đã sai các tiên tri mang những lời cảnh báo nghiêm khắc về sự phán xét và cũng bày tỏ lòng thương xót của Ngài, Đấng ngay từ lúc đó đã sẵn sàng đón nhận những người ăn năn.

  • Trong Tân Ước, Đức Chúa Trời sai các sứ đồ và các tiên tri rao giảng Tin Lành, kêu gọi mọi người ăn năn trong ánh sáng của sự phán xét sắp đến của Đức Chúa Trời.

Về mặt này, Cựu Ước và Tân Ước là hoàn toàn thống nhất.

KHÁC BIỆT TRONG SỰ PHÁN XÉT CỦA CỰU ƯỚC VÀ TÂN ƯỚC#

Thứ ba, có sự khác biệt giữa hai phần Kinh Thánh trong cách miêu tả về sự phán xét. Trong Cựu Ước, sự phán xét thường diễn ra trong bối cảnh lịch sử. Khi dân Y-sơ-ra-ên phạm tội, họ không được báo trước rằng họ sẽ xuống địa ngục khi được sống lại từ cõi chết, mà là họ sẽ bị dân Mi-đi-an hay dân A-si-ri trừng phạt. Do đó, có rất nhiều sự phán xét trong Cựu Ước. Trong sách Các Quan Xét, người Ca-na-an, người Mô-áp, người Mi-đi-an, người A-môn và người Phi-li-tin đều được sử dụng để trừng phạt dân Y-sơ-ra-ên. Sau đó là người A-ram, người Ai Cập, người A-si-ri và người Ba-by-lôn. Nói cách khác, dân Y-sơ-ra-ên “tốt nghiệp” từ việc bị phán xét bởi các nhóm người tương đối địa phương sang việc bị phán xét bởi các đế chế vĩ đại. Tuy nhiên, trong mỗi trường hợp, sự phán xét diễn ra trong lịch sử. Nó không xảy ra vào cuối dòng thời gian mà đã được ghi chép trong các sách lịch sử của chúng ta. Ngay cả đối với Đa-ni-ên, phần lớn những gì ông tiên đoán diễn ra trong lịch sử được ghi chép trong câu chuyện về các cuộc xung đột giữa các triều đại Seleucid và Ptolemaic từ năm 300 đến 164 TC.

Do sự khác biệt này so với Tân Ước, các lời phán xét trong Cựu Ước thường không đề cập đến những cảnh tượng về ngày tận thế như hồ lửa, trời đất tan biến, sao rơi hay xiềng xích vĩnh cửu. Thay vào đó, nó đưa ra những hình ảnh sinh động về những sự kiện đáng sợ mà những người sống vào thời đó biết quá rõ, chẳng hạn như nạn đói, dịch bệnh, quân lính cướp bóc và những điều tương tự. Chúng ta cảm thấy khó chịu khi đọc các tiên tri mô tả chi tiết những sự kiện như vậy, nhưng đó là thực tế của cuộc sống vào thời đó (và đối với phần lớn thế giới, cũng là thực tế ngày nay). Hơn nữa, Đức Chúa Trời mô tả chúng để mọi người có thể ăn năn và tránh chúng, chứ không phải vì Ngài thích chúng.

Liên quan đến những mô tả này là thực tế rằng trong Cựu Ước, khái niệm về cuộc sống sau khi chết chỉ được tiết lộ một phần, và ngay cả sự tiết lộ đó cũng chỉ xuất hiện vào giai đoạn cuối của thời kỳ Cựu Ước. Hầu hết thời gian, người ta nghĩ về cái chết như là việc xuống thế giới bóng tối Sheol, nơi không có sự ngợi khen Đức Chúa Trời và tốt nhất cũng chỉ là một cuộc sống nửa vời. Điều họ hy vọng là được chết ở tuổi già với danh tiếng tốt, sau khi đã được nhìn thấy con cháu của mình, những người sẽ tiếp nối danh tiếng của họ. Do đó, những sự phán xét trong Cựu Ước là những điều nói lên những hy vọng như vậy: cảnh báo về việc cả gia đình bị tiêu diệt hoặc về việc người ta chết khi còn trẻ.

Đến thời kỳ Tân Ước, Đức Chúa Trời đã tiết lộ nhiều hơn về cuộc sống tương lai. Do đó, những phán xét được đề cập ở đó là những phán xét liên quan đến kết thúc của lịch sử và sự sống lại của người chết: sự sống đời đời hoặc bị ném vào hỏa ngục, chứng kiến tất cả những gì mình đã làm bị thiêu rụi hoặc nhận được mão triều thiên của sự sống. Tất cả những điều này diễn ra ngoài lịch sử, khi Đức Chúa Jesus trở lại, và do đó khi lịch sử mà chúng ta đã biết đã kết thúc.

TỔNG KẾT#

Vậy, liệu Cựu Ước có tiết lộ một Đức Chúa Trời của sự phán xét, còn Tân Ước lại tiết lộ một Đức Chúa Trời của tình yêu thương không? Câu trả lời dứt khoát là không. Cả hai phần Kinh Thánh đều tiết lộ một Đức Chúa Trời của tình yêu thương, đồng thời cũng là một Đức Chúa Trời của công lý. Đức Chúa Trời ban cho loài người tình yêu thương và sự tha thứ của Ngài, khuyến khích chúng ta ăn năn và thoát khỏi những sự phán xét khủng khiếp và vĩnh cửu vào ngày tận thế.