Tại sao Sáng Thế Ký chương 1 chỉ gọi Đức Chúa Trời bằng danh hiệu Hê-bơ-rơ Elohim, tức “Đức Chúa Trời”, trong khi chương hai, bắt đầu từ nửa sau câu 2:4, lại chỉ dùng Yahweh Elohim, tức “Giê-hô-va Đức Chúa Trời”? Sự khác biệt rõ rệt về danh xưng Đức Chúa Trời này nổi bật đến nỗi giới học giả Kinh Thánh theo trường phái bình luận (critical circles) thường kết luận rằng tác giả, hay như cách gọi của trường phái này là người biên tập, đã sử dụng hai nguồn tư liệu khác nhau cho hai ký thuật về sự sáng tạo trong hai chương.

Người mở đường cho thuyết “Hai nguồn” này là Jean Astruc (1684–1766), bác sĩ riêng của vua Louis XV và là giáo sư khoa Y Đại học Paris. Dù vẫn tin giữ quyền tác giả của Môi-se đối với toàn bộ Ngũ Kinh, nhưng cuốn sách về Sáng Thế Ký xuất bản năm 1753 của ông đã đưa ra manh mối chính: các danh xưng ElohimYahweh là những dấu vết rõ ràng cho thấy Môi-se đã dùng hai nguồn tư liệu để biên soạn phần này — những tư liệu rõ ràng ghi lại các sự kiện xảy ra trước thời đại của ông.

Tuy nhiên, lời giải thích về cách Môi-se tiếp cận các tư liệu vượt xa thời đại của ông và lý do sử dụng các danh xưng kép này quá đơn giản và hời hợt; nó đã không nhận thấy rằng sự thay đổi trong việc sử dụng hai danh xưng thần thánh này trong sách Sáng Thế Ký tuân theo những quy luật nhất định có thể được mô tả khá chính xác. Trước hết, danh Yahweh, “Giê-hô-va” 1, là một danh từ riêng chỉ dùng riêng cho Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên. Ngược lại, Elohim là một danh từ chung chỉ “Đức Chúa Trời” hoặc “các thần”, và chỉ sau này mới trở thành một danh từ riêng.

Yahweh được dùng bất cứ nơi nào Kinh Thánh nhấn mạnh mối tương giao cá nhân của Đức Chúa Trời với dân sự Ngài và khía cạnh luân lý trong bản tánh Ngài. Ngược lại, Elohim chỉ về Đức Chúa Trời với tư cách là Đấng Sáng Tạo toàn vũ trụ muôn người và muôn vật, đặc biệt là thế giới vật chất: Ngài là Đấng cai trị thiên nhiên, là nguồn cội của mọi sự sống. Sự biến đổi về danh xưng Đức Chúa Trời này được thấy rõ nét nhất trong các phân đoạn như Thi Thiên 19. Trong thi thiên này, Elohim được dùng ở phần đầu, mô tả công việc sáng tạo của Đức Chúa Trời và mối quan hệ của Ngài với thế giới vật chất. Nhưng đến giữa bài, tác giả Thi Thiên chuyển sang chủ đề về luật pháp của Chúa và mối tương giao của Chúa với những người biết Ngài; ở đó danh Yahweh xuất hiện.

Một sự phức tạp nữa nảy sinh vì Xuất Ê-díp-tô Ký 6:3 chép rằng Đức Chúa Trời phán: “Ta đã hiện ra cùng Áp-ra-ham, cùng Y-sác, và cùng Gia-cốp, tỏ mình là Đức Chúa Trời toàn năng; song về danh ta là Giê-hô-va, thì ta chưa hề tỏ cho họ biết.” Lời giải cho mâu thuẫn bề nổi với khoảng 150 lần sử dụng danh Yahweh trong thời kỳ các Tổ phụ này nằm ở một điểm kỹ thuật trong ngữ pháp Hê-bơ-rơ, được gọi là beth essentiae (một thuật ngữ chỉ giới từ ‘beth’ mang ý nghĩa ’trong bản chất/tư cách của…’), nằm trong cụm từ “về danh Ta”. Cụm từ này có nghĩa là dù Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp đã nghe và sử dụng danh Yahweh, nhưng phải đến thời Môi-se, sự nhận biết trọn vẹn về tính cách, bản tánh và bản chất mà danh đó hàm ý mới được bày tỏ rõ ràng. “Về danh” nên được dịch đúng hơn là “trong tư cách [hay bản tánh] của Đức Giê-hô-va [thì Ta chưa được biết đến].”

Do đó, danh Yahweh được dùng khi Kinh Thánh muốn trình bày bản tánh cá nhân của Đức Chúa Trời và mối quan hệ trực tiếp của Ngài với những người có mối liên hệ đặc biệt với Ngài. Ngược lại, Elohim xuất hiện khi Kinh Thánh đề cập đến Đức Chúa Trời như một Đấng Siêu việt, là Đấng Tác Giả của thế giới vật chất, nhưng là Đấng đứng trên thế giới đó. Elohim truyền tải một khái niệm mang tính triết học hơn, kết nối thần tính với sự hiện hữu của thế giới và nhân loại. Nhưng đối với những ai tìm kiếm cái nhìn trực tiếp, mang tính cá nhân và định hướng luân lý hơn về Đức Chúa Trời, thì thuật ngữ Yahweh lại phù hợp hơn.

Theo đó, Sáng Thế Ký chương 1 dùng danh Elohim là hoàn toàn chính xác, vì vai trò Đấng Sáng Tạo toàn vũ trụ, mọi sinh vật và toàn thể nhân loại là điều chương này dạy dỗ. Tuy nhiên, chủ đề thu hẹp lại ngay trong Sáng Thế Ký 2-3; tại đây mô tả mối tương giao vô cùng thân mật và cá biệt của Đức Chúa Trời với cặp nhân loại đầu tiên, A-đam và Ê-va. Đức Chúa Trời được mô tả là đang đi dạo và trò chuyện với A-đam trong Vườn Ê-đen. Do đó, Yahweh được kết hợp với Elohim một cách thích hợp để chỉ ra rằng Đức Elohim của toàn bộ công trình sáng tạo giờ đây chính là Đức Yahweh, Đấng quan tâm cách thân mật đến việc duy trì mối tương giao cá nhân với những ai sẽ bước đi và trò chuyện cùng Ngài.


  1. Quy ước trong các bản dịch tiếng Anh: danh này được viết hoa toàn bộ “LORD” hoặc viết hoa chữ cái đầu và cuối “LorD” để phân biệt với “Lord” là từ dịch sang một từ khác mang nghĩa “chúa tể” ↩︎