Biến cố này gây bối rối không chỉ vì âm mưu lừa dối liên quan, mà còn vì cùng một loại tình huống xảy ra ba lần (ở đây và trong Sáng thế Ký 20:1–3; 26:7–11). Trong cả ba biến cố, cốt truyện về cơ bản đều giống nhau. Một vị tổ phụ đến thăm một xứ lạ, cùng đi với vợ mình. Vì sợ rằng sắc đẹp của vợ mình sẽ trở thành mối nguy hiểm cho bản thân, ông đã dùng đến mưu kế giả vờ rằng vợ mình là em gái mình.

Chủ đề “vợ-em gái” lặp đi lặp lại trong Sáng Thế ký đã gây ra một lượng ý kiến và các giả thuyết giải thích bất thường. Các nhà giải thích đã bối rối không hiểu tại sao cha và con trai lại phải dùng đến mưu kế này thường xuyên đến vậy.

Cách giải thích cũ, tức giả thuyết về nguồn tài liệu, cho rằng có một câu chuyện duy nhất được kể lại ở các vùng khác nhau của đất nước vào những thời điểm khác nhau với những nhân vật chính khác nhau. Khi các truyền thống khác nhau này được kết hợp lại với nhau, những điểm chưa hoàn thiện của các nguồn gốc ban đầu vẫn được giữ lại để những người hiện đại thông minh hơn có thể phát hiện ra. Do đó, Sáng thế Ký 12:10–20 đến từ nguồn tài liệu Yahwist thuộc văn bản “J,” đưa ra quan điểm của người Giu-đa (Judas) hay miền nam, và một nguồn văn bản đến từ khoảng năm 850 T.C. Câu chuyện tương tự về Y-sác cũng đến từ văn bản “J,” nhưng nó có một nhân vật chính khác là Y-sác. Sáng thế Ký 20:1–18 được quy cho văn bản “E,” vì nó thiên về quan điểm miền bắc hay của người Ép-ra-im (Ephraim) và được viết thành văn bản muộn hơn khoảng một thế kỷ so với “J.”

Mặc dù các học giả bình luận quan tâm đến việc xác định câu chuyện nào là nguyên thủy và những câu chuyện khác phát triển từ nó như thế nào, nhưng không có lý do thuyết phục nào để nghi ngờ rằng cả ba biến cố đều đã xảy ra. Nhưng tại sao người viết lại thấy cần thiết phải bao gồm cả ba câu chuyện?

Thái độ như vậy thể hiện sự thiếu hiểu biết về nghệ thuật tu từ Hê-bơ-rơ, trong đó sự lặp lại là một thủ pháp được ưa chuộng. Tuy nhiên, ở đây còn có nhiều điều hơn thế. Hai nhân vật chính của những câu chuyện này là Áp-ram — hay sau này được đổi tên là Áp-ra-ham — và Y-sác, là những người ở trung tâm của chương trình lời hứa mà qua đó Đức Chúa Trời sẽ ban phước cho chính các dân tộc mà họ đang tiếp xúc. Hơn nữa, phương tiện mà qua đó Đức Chúa Trời sẽ ban phước cho các dân ngoại này chính là đứa trẻ được mang trong bụng người phụ nữ mà các vị vua chúa ấy đang bị thu hút. Mỗi câu chuyện như vậy đều tạo nên một khoảnh khắc hồi hộp thực sự đối với sự quan phòng của Đức Chúa Trời và đối với các tổ phụ, những người dù đã phạm phải biết bao sai lầm, dối trá và quản lý kém cỏi, nhưng vẫn là phương tiện mà qua đó Đức Chúa Trời sẽ ban phước cho thế giới.

Phải nói rõ rằng cả Áp-ra-ham và Y-sác đều thực hành sự lừa dối. Kinh Thánh chỉ thuật lại rằng họ đã làm vậy, mà không tán thành điều đó. Đức Chúa Trời đã gìn giữ sự thuần khiết của Sa-ra và Rê-bê-ca bất chấp mọi mưu kế của chồng họ. Không ai có thể biện minh cho sự nói dối dựa trên những phân đoạn này. Nói dối sẽ luôn luôn là sai trái, vì Đức Chúa Trời là chân lý.

Còn những lời nói dối nửa vời thì sao? Chẳng phải Sa-ra là em gái cùng cha khác mẹ của Áp-ra-ham là đúng sao? Chẳng phải xã hội Hurri, tại những trung tâm như Ha-ran, nơi Áp-ra-ham đã ở lại trên đường đến Ca-na-an, có một đặc quyền pháp lý đặc biệt trong đó các ràng buộc hôn nhân được củng cố khi chàng rể nhận vợ mình là “em gái” trong một văn bản pháp lý song song với hợp đồng hôn nhân hay sao?

Vâng, cả hai điều đó đều đúng. Sa-ra là em gái cùng cha khác mẹ của Áp-ra-ham (Sáng thế Ký 11:29). Và có hình thức pháp lý hôn nhân chị-em gái của người Hurri. Tuy nhiên, hầu hết các học giả hiện nay đã kết luận rằng có rất ít cơ sở để cho rằng Áp-ra-ham có một văn bản như vậy trong tâm trí, vì các chi tiết trong các văn bản hôn nhân của các tổ phụ và người Hurri hoàn toàn khác nhau.

Vậy thì, động cơ của Áp-ra-ham là gì? Có phải ông sẵn sàng hy sinh danh dự của vợ mình và cho phép cô ấy kết hôn với bất kỳ người cầu hôn nào để cứu mạng sống của mình và có thể nhận được một số lợi ích tài chính? Mặc dù Sáng thế Ký 12:13 có thể dường như ủng hộ cách giải thích như vậy, nhưng các biến cố tiếp theo (Sáng thế Ký 12:15–16) cung cấp cơ sở để nghi ngờ tính đúng đắn của nó. Thái độ của người Phương Đông đối với tội ngoại tình nhạy cảm hơn nhiều so với chúng ta (Sáng thế Ký 20:2–9). Khó có thể tin rằng Áp-ra-ham sẽ cho phép vợ mình mang tội lỗi đó trên lương tâm mình, huống chi cho phép mình trở thành đồng lõa trong đó.

Các nhà bình luận thời Trung Cổ gợi ý rằng những gì Áp-ra-ham hy vọng đạt được từ địa vị “anh em” của mình là quyền tiếp nhận và từ chối tất cả các yêu cầu của những người cầu hôn muốn làm chồng Sa-ra. Gợi ý này có hiệu lực trong những câu chuyện mà các anh em cố gắng trì hoãn hôn nhân của em gái mình (La-ban và Rê-bê-ca trong Sáng-thế Ký 24:55, và Đi-na cùng các anh em của nàng trong Sáng-thế Ký 34:13–17).

Áp-ra-ham và Y-sác đáng bị lên án vì sự đồng lõa trong việc nói dối, dù họ có động cơ cao quý đến đâu, hay lời nói dối chứa đựng bao nhiêu sự thật. Tuy nhiên, Đức Chúa Trời không thể bị ngăn trở trong kế hoạch của Ngài là đem lại sự sống và phước lành cho các dân tộc qua dòng dõi của Sa-ra và Rê-bê-ca.

Xem thêm giải thích cho Xuất Ê-díp-tô 1:15-21 và 3:18.