Lex talionis, “luật răng”, hay còn gọi là luật trả đũa, được trình bày đầy đủ nhất tại Xuất Ê-díp-tô ký 21:23–25. Luật này cũng được ghi lại dưới dạng ngắn gọn hơn trong Lê-vi Ký 24:19–20 và Phục truyền 19:21. Điều này đặt ra vấn đề liệu người Y-sơ-ra-ên có được phép thực hiện các cuộc trả thù cá nhân và trả đũa mỗi khi họ bị xúc phạm cá nhân hay không.

Luật này vốn không bao giờ nhằm mục đích cho phép cá nhân tự mình trả thù những tổn thương mà họ phải gánh chịu. Nó được đưa vào phần Xuất Ê-díp-tô ký dành cho các quan tòa (Xuất Ê-díp-tô ký 21:1–22:17). Do đó, những luật này đóng vai trò là tiền lệ cho các quan tòa dân sự và hình sự trong việc giải quyết tranh chấp và thi hành công lý, nhưng chúng không được áp dụng một cách cứng nhắc hay theo nghĩa đen.

Nói một cách đơn giản, nguyên tắc talion là “mạng đổi mạng”. Nhưng trên thực tế, quy tắc này đóng vai trò như một cách diễn đạt theo khuôn mẫu dành cho các thẩm phán, những người phải quyết định mức bồi thường và số tiền đền bù trong các vụ án thiệt hại. Nếu áp dụng luật một cách quá theo nghĩa đen, nó sẽ trở thành một khái niệm không thể kiểm soát, gợi lên hình ảnh về sự trừng phạt tàn bạo và man rợ nhất trong một xã hội đã mất lý trí!

Không nên kết luận rằng Kinh Thánh cho phép hành vi làm tổn thương cơ thể, bởi vì sự phản đối và cấm đoán của Kinh Thánh đối với bất kỳ hành động trả thù cá nhân nào như vậy đã được nêu rõ trong Xuất Ê-díp-tô Ký 21:26–27, chính là những câu tiếp theo ngay sau đoạn văn mà chúng ta đang xem xét.

Cách diễn đạt “mắt đền mắt, răng đền răng” đơn giản có nghĩa là các khoản bồi thường phải tương xứng với thiệt hại gây ra — không hơn không kém. Trong pháp luật hiện đại, các thuật ngữ như “thiệt hại” hay “bồi thường” thường thay thế cho thuật ngữ “phục hồi”. Trong pháp luật hiện đại, hành vi phạm tội được coi là chống lại Nhà nước hoặc người lân cận; trong luật Kinh Thánh, hành vi phạm tội còn được coi là chống lại Đức Chúa Trời nữa.

Ngay cả trong những trường hợp mà hình phạt cho tội phạm thực sự là án tử hình, vẫn có thể áp dụng hình thức thay thế, như Dân Số ký 35:31 ngụ ý. Đoạn văn này quy định rõ rằng không có khoản chuộc tội nào cho tội giết người, ngụ ý rằng việc bồi thường tương xứng có thể được áp dụng trong các trường hợp khác ngoài tội giết người. Động từ tiếng Hê-bơ-rơ có nghĩa là “đền” xuất hiện trong Xuất Ê-díp-tô Ký 21:23; trong các câu xung quanh, động từ này đề cập đến bồi thường bằng tiền (xem Xuất Ê-díp-tô Ký 21:19, 22, 30, 32). Động từ thông thường được sử dụng cho việc khôi phục bằng hiện vật, hoặc trả giá trị tương đương chính xác, là động từ làm cho toàn vẹn hay trả lại.

Các giai đoạn đầu của luật pháp Kinh Thánh không phân biệt một cách rõ ràng như các nhà lập pháp hiện tại giữa luật hình sự (xác định hình phạt) và luật dân sự (xác định bồi thường tương xứng). Nếu đúng như vậy, thì Xuất Ê-díp-tô Ký 21:23–25 không phải là lex talionis (luật báo thù), mà là một quy định về bồi thường. Hơn nữa, nguyên tắc tương đương cũng được áp dụng. Nguyên tắc này xuất hiện tại đây bởi vì nó không chỉ áp dụng cho các điều luật trước đó (trộm cắp), mà còn cho các điều luật sau đó (tấn công); thực tế, nó thậm chí còn áp dụng cho cả những bên thứ ba bị cuốn vào cuộc xung đột một cách bất đắc dĩ.

Việc hiểu theo nghĩa đen cụm từ “tay đền tay” có thể không phải là một hình thức bồi thường công bằng và tương xứng nếu một người là ca sĩ còn người kia là nghệ sĩ piano. Cần hiểu công thức này theo nghĩa khái niệm, tức là “nguồn sinh kế đổi lấy nguồn sinh kế”.

Các nhà giải thích phải cẩn trọng để không rơi vào hai cực đoan sau đây liên quan đến vấn đề này:

1. Nguy cơ chuyển giao cho cá nhân những nhiệm vụ mà các câu Kinh Thánh này chỉ giao phó một cách độc quyền và đúng đắn cho các quan tòa

2. Xu hướng diễn giải quá theo nghĩa đen, dẫn đến việc không nhận ra rằng nguyên tắc này thuộc phạm trù bồi thường chứ không phải trả đũa, rằng khoản bồi thường phải tương xứng với mức độ thiệt hại — không nhiều hơn cũng không ít hơn.

Thực tế, mặc dù một số người cho rằng đoạn văn này dung túng cho việc trừng phạt quá mức, nhưng trên thực tế, nó lại hạn chế mọi hình thức trừng phạt cũng như bất kỳ hành động trả đũa cá nhân nào giữa các công dân của Y-sơ-ra-ên.

Xem thêm giải nghĩa cho Ma-thi-ơ 5:39.